Ήρα Έμκε-Πουλοπούλου
DemographicPanorama.gr

   

 

 
 
 
 
 

Μετανάστες και πρόσφυγες στην Ελλάδα 1970-1990

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΠΡΟΛΟΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ....................... 6
ΕΙΣΑΓΩΓΗ ..................................................... 7
ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ .......................................... 9

ΤΟ ΜΕΓΕΘΟΣ ΤΟΥ ΞΕΝΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΚΑΙ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΚΑΙ ΤΑ ΑΙΤΙΑ ΤΗΣ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗΣ ΞΕΝΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Ι. Το μέγεθος του ξένου πληθυσμού στη Νότια Ευρώπη

Α. Τα στατιστικά στοιχεία για τους αλλοδαπούς στην Ελλάδα ............ 10

1. Η απογραφή του 1981 ................................. 11
2. Τα στοιχεία της Διεύθυνσης Κρατικής Ασφάλειας ................ 11
3. Το Υπουργείο Εργασίας ................................. 12
4. Το Υπουργείο Εμπορικής Ναυτιλίας .......................... 1 3
5. Η Στατιστική της Δικαιοσύνης .............................. 14
6. Τα στοιχεία που δημοσιεύει το EUROSTAT ............................. 15
7 Οι στατιστικές που δημοσιεύει το Συμβούλιο της Ευρώπης .......... 16
8. Οι υπολογισμοί για τους πρόσφυγες ......................... 17
Β. Οι Πόντιοι πρόσφυγες .................................... 17
Γ. Οι αλλοδαποί σπουδαστές ................................. 18
Δ. Οι παράνομοι μετανάστες ................................. 18

ΙΙ. Αίτια εισόδου μεταναστών που συνδέονται με την Ελλάδα και τους Έλληνες
Α. Αίτια που συνδέονται με τη γεωπολιτική θέση και την κοινωνικοοικονομική κατάσταση της Ελλάδας ........................... 21
1. Η γεωπολιτική θέση της Ελλάδας .......................... 21
2. Οι δημογραφικές εξελίξεις ............................... 21
3. Οικονομική ανάπτυξη της Ελλάδας και δυσλειτουργίες στην
αγορά εργασίας ...................................... 22
(α) Η παροικονομία και η κρυφή απασχόληση ................... 22
(β) Εποχικότητα της απασχόλησης .......................... 23
(γ) Η βελτίωση του εκπαιδευτικού επιπέδου .................... 24
4. Η εξέλιξη της εμπορικής ναυτιλίας .......................... 24
5. Η υποδομή για τους πρόσφυγες ........................... 24
Β. Αίτια που συνδέονται με τους Έλληνες εργοδότες και τα γραφεία εύρεσης Εργασίας ....................................... 24
Γ. Αίτια που αφορούν το Ελληνικό Εργατικό δυναμικό ................. 26

ΙΙΙ. Αίτια που αφορούν τις χώρες προέλευσης και τους μετανάστες
Α. Αίτια που συνδέονται με τις χώρες προέλευσης μεταναστών. .......... 28
1. Χώρες του Τρίτου κόσμου και της Ανατολικής Ευρώπης. ........... 28
(α) Πολιτικά αίτια ...................................... 28
(β) Οικονομικά αίτια .................................... 29
(γ) Κοινωνικά αίτια ..................................... 29
(δ) Δημογραφικά αίτια .................................. 29
(ε) Πολιτισμικά αίτια .................................... 30
2. Αίτια που αφορούν τις χώρες ανώτερου βαθμού ανάπτυξης
και ιδιαίτερα τις χώρες της ΕΟΚ ............................ 30
Β. Αίτια που συνδέονται με τους ίδιους τους μετανάστες ............... 30
1. Οικονομικοί μετανάστες από τις χώρες του Τρίτου κόσμου .......... 31
2. Οι πολιτικοί πρόσφυγες ................................. 32
3. Οι προερχόμενοι από χώρες της ΕΟΚ και άλλες χώρες
ανώτερου βαθμού ανάπτυξης ............................. 32
4. Οι Πόντιοι πρόσφυγες .................................. 33

ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΙΣΟΔΟ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ

IV. Οι επιπτώσεις στην αγορά εργασίας

Α. Η θεωρητική προσέγγιση .................................. 34
1. Η νεοκλασική οικονομική προσέγγιση ........................ 34
2. Η μαρξιστική προσέγγιση ................................ 35
3. Η θεωρία της κατάτμησης της αγοράς εργασίας ................. 35
Β. Οι επιπτώσεις στην αγορά εργασίας από την είσοδο μεταναστών
από τις χώρες της ΕΟΚ .................................... 36
1. Οι μισθωτοί ......................................... 37
2. Οι ελεύθεροι επαγγελματίες .............................. 38
3. Η επιχειρηματική αγορά . . . . ................ /............ 40
4. Η ιδιαιτερότητα του τουριστικού τομέα ....................... 40
Γ. Οι επιπτώσεις από την είσοδο εργαζομένων από άλλες χώρες. ......... 40
1. Η διεθνής βιβλιογραφία ................................. 41
2. Οι εγκύκλιοι του Υπουργείου Εργασίας ....................... 41
3. Η ανάγκη για μια επιστημονική μελέτη του θέματος ............... 42

V. Οικονομικές και Κοινωνικές επιπτώσεις

Α. Οι επιπτώσεις στην οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη .............. 44
Β. Οι κοινωνικές επιπτώσεις .................................. 44
1. Ενσωμάτωση ή περιθωριοποίηση ........................... 44
2. Ρατσισμός και προκαταλήψεις κατά των μεταναστών στην Ευρώπη
και στην Ελλάδα ...................................... 45
3. Η επιρροή των μεταναστών στην κοινωνία και ιδιαίτερα στην νεολαία . . 46
4. Η εγκληματικότητα των μεταναστών ........................ 46
Γ. Οι επιπτώσεις στην ελληνική οικογένεια ........................ 47
1. Η φύλαξη των παιδιών .................................. 47
2. Η παραμονή των υπερηλίκων στο σπίτι ....................... 48

VI. Δημογραφικές και άλλες επιπτώσεις
Α. Δημογραφικές επιπτώσεις ................................. 49
Β. Πολιτισμικές και εθνικές επιπτώσεις ........................... 51

ΜΕΡΟΣ ΤΡΙΤΟ

Η ΖΩΗ ΤΩΝ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

VII. Οικογένεια, Υγεία και Κοινωνική Προέλευση

Α. Η οικογενειακή κατάσταση ................................. 54
1. Οικογενειακή κατάσταση των μεταναστών που προέρχονται
από χώρες ανώτερου βαθμού ανάπτυξης ...................... 54
2. Οικογενειακή κατάσταση των οικονομικών μεταναστών που
προέρχονται από χώρες του Τρίτου κόσμου .................... 54
3. Οικογενειακή κατάσταση των πολιτικών προσφύγων .............. 54
4. Η οικογενειακή κατάσταση των Ποντίων προσφύγων .............. 55
Β. Η υγεία των μεταναστών και πολιτικών προσφύγων ................. 55
Γ. Η κοινωνική προέλευση των μεταναστών και πολιτικών προσφύγων ...... 56

VIII. Κοινωνικό-οικονομικά και πολιτισμικά χαρακτηριστικά

Α. Η απασχόληση των ξένων στην Ιταλία και στην Ελλάδα .............. 57
1. Οι οικονομικοί μετανάστες από χώρες του Τρίτου κόσμου ........... 57
2. Οι αλλοδαποί από χώρες της ΕΟΚ ή χώρες ανώτερου βαθμού
ανάπτυξης ............................................ 58
3. Η απασχόληση των πολιτικών προσφύγων ..................... 59
4. Η απασχόληση των Ποντίων προσφύγων ...................... 60
Β. Το εισόδημα των μεταναστών από χώρες του Τρίτου κόσμου, των πολιτικών
και των Ποντίων προσφύγων ................................. 61
Γ. Το επίπεδο εκπαίδευσης .................................... 62
1. Των οικονομικών μεταναστών από χώρες του Τρίτου κόσμου ........... 62
2. Των πολιτικών προσφύγων ................................ 62
Δ. Η κατοικία των μεταναστών, των πολιτικών και των Ποντίων προσφύγων .... 63
Ε. Βία κατά των μεταναστών και μεταναστριών ....................... 64
ΣΤ. Πολιτισμική ταυτότητα των μεταναστών, των πολιτικών και των Ποντίων
προσφύγων ............................................ 64

IX. Οργανώσεις, νομική προστασία και πολιτικά δικαιώματα των μεταναστών, πολιτικών προσφυγών και Ποντίων προσφύγων

Α. Οι οργανώσεις των μεταναστών και πολιτικών προσφύγων .............. 65
1. Οργάνωσες αλλοδαπών από χώρες ανώτερου βαθμού ανάπτυξης ....... 65
2. Οργάνωσες πολιτικών προσφύγων ........................... 65
3. Οργάνωσες μεταναστών από χώρες του Τρίτου κόσμου .............. 65
4. Οι οργανώσεις των Ποντίων προσφύγων ....................... 66
Β. Το νομικό καθεστώς των αλλοδαπών στην Ελλάδα ................... 65
1. Η προστασία που παρέχουν σύμβασης, συμφωνίες και οδηγίες
του Συμβουλίου της Ευρώπης και της ΕΟΚ ....................... 66
2. Άλλες διατάξεις ....................................... 68
3. Οι αλλοδαποί προ της δικαιοσύνης ........................... 68
Γ. Υπηρεσίες και φορείς προστασίας για τους μετανάστες και πολιτικούς
πρόσφυγες ............................................ 69
Δ. Πολιτικά δικαιώματα των μεταναστών, πολιτικών και Ποντίων προσφύγων . . 71

Χ. Πολιτική

Α. Στόχοι και μέτρα για την οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη της
Ελλάδας και την καταπολέμηση της ανεργίας των γηγενών .............. 72
Β. Μέτρα για τους παλιννοστούντες και τους Πόντιους πρόσφυγες .......... 73
Γ. Στόχοι και μέτρα για την ορθή αντιμετώπιση των ξένων Εργαζομένων ....... 74

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ ............................................ 76
Σημειώσεις ............................................... 79
Βιβλιογραφία ............................................. 89
Παράρτημα Ι. Πίνακες. ....................................... 99
Παράρτημα II. Διατάξεις που ρυθμίζουν τα θέματα Εισόδου, παραμονής
και απασχόλησης αλλοδαπών στην Ελλάδα ......................... 102
Παράρτημα III. Η διαδικασία της μετάκλησης ....................... 105
Διαγράμματα ........................................... 106
English Summary .......................................... 111