Ήρα Έμκε-Πουλοπούλου
DemographicPanorama.gr

   

 

 
 
 
 
 

H δημογραφική κατάσταση στην Ελλάδα

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΠΡΟΛΟΓΟΣ Α. ΠΕΠΕΛΑΣΗ ................................................. 5
ΠΡΟΛΟΓΟΣ................................................................................ 8

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ
ΤΟ ΜΕΓΕΘΟΣ ΚΑΙ Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ

1. Περίοδος 1828-1985................................................................ 10
2. Παράγοντες που επηρέασαν την αύξηση του πληθυσμού.. 11
3. Διεθνείς συγκρίσεις................................................................ 12

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ
Η ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΤΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ

1. Αστικός, ημιαστικός και αγροτικός πληθυσμός.................. 17
2. Κατανομή κατά γεωγραφικό διαμέρισμα και νομό............. 19
3. Κατανομή κατά φύλο και ομάδες ηλικιών.......................... 22
4. Δημογραφική γήρανση.......................................................... 25

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ
Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΓΕΝΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑΣ

1. Ελλάδα.................................................................................... 30
2. Ευρώπη ................................................................................... 33

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ
ΜΕΣΑ ΚΑΙ ΑΙΤΙΑ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΥ ΤΩΝ ΓΕΝΝΗΣΕΩΝ

1. Μέσα περιορισμού των γεννήσεων....................................... 36

Α. Πλαίσιο δικαιωμάτων και δυνατότητα εφαρμογής τους.......................................................................................... 36
Β. Αντισυλληπτικά μέσα........................................................ 37
Γ. Αμβλώσεις.......................................................................... 38
2. Αίτια μείωσης της γεννητικότητας....................................... 39
Α. Δημογραφικοί παράγοντες
Β. Κοινωνικοοικονομικοί παράγοντες.................................. 42
Γ. Ψυχολογικοί παράγοντες................................................... 57

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΕΜΠΤΟ
Η ΘΝΗΣΙΜΟΤΗΤΑ

1. Γενικά...................................................................................... 60
2. Εξέλιξη της γενικής και της βρεφικής θνησιμότητας........ 60
Α. Ελλάδα............................................................................... 60
Β. Ευρώπη............................................................................... 63
3. Γεωγραφικές ανισότητες της θνησιμότητας.......................... 66
4. θνησιμότητα κατά αιτία θανάτου..........................................
5. Αίτια που εξηγούν την πορεία της θνησιμότητας στη μεταπολεμική περίοδο...................................................... 68
Α. Ιατρικοί και υγιεινοί παράγοντες.................................... 68
Β. Δημογραφικοί παράγοντες................................................. 69
Γ. Κοινωνικο-οικονομικοί παράγοντες.................................. 69
Δ. Λογιστικός παράγοντας..................................................... 69

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΚΤΟ
Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΑΛΙΝΝΟΣΤΗΣΗΣ

1. Αίτια μετανάστευσης .............................................................. 71
Α. Παράγοντες απώθησης από την Ελλάδα......................... 74
Β. Παράγοντες προσέλκυσης στις χώρες υποδοχής............ 74
Γ. Κίνητρα μεταναστών ......................................................... 75
2. Αίτια παλιννόστησης.............................................................. 76
3. Ξένοι εργαζόμενοι στην Ελλάδα........................................... 77

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΒΔΟΜΟ
ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΗΣ ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΗΣ ΕΞΕΛΙΞΗΣ

1. Δημογραφικές επιπτώσεις........................................................ 79

Α. Φυσική αύξηση του πληθυσμού ...................................... 79
Β. Πραγματική αύξηση του πληθυσμού............................... 79
Γ. Δημογραφική γήρανση...................................................... 80
Δ. Μέγεθος της οικογένειας.................................................. 81
Ε. Μέγεθος του σχολικού πληθυσμού.................................. 82
ΣΤ. Μέγεθος, γήρανση και ανανέωση του εργατικού δυναμικού..................................................................·.....·...··..· 82
Ζ. Μεγάλη αύξηση του αστικού πληθυσμού ....................... 83
Η. Ερήμωση της υπαίθρου.................................................... 84
2. Οικονομικές επιπτώσεις.......................................................... 84
Α. Βραχυπρόθεσμες ευνοϊκές δημοσιονομικές επιπτώσεις .. 84
Β. Πολλαπλασιασμός των δαπανών κοινωνικής
ασφάλισης .....................................................................·..···.··. 85
Γ. Επιβάρυνση του παραγωγικού πληθυσμού....................... 87
Δ. Διαφοροποίηση των επενδύσεων...................................... 88
Ε. Διαφοροποίηση της αποταμίευσης και της
κατανάλωσης........................................................................... 88
ΣΤ. Περιορισμός της κινητικότητας του πληθυσμού.......... 89
Ζ. Δημογραφική γήρανση και οικονομική ανάπτυξη.......... 89
3. Κοινωνικές επιπτώσεις...................................................·..·.···· 90
4. Πολιτικές επιπτώσεις......................................·...................·... 91
5. Εθνικές επιπτώσεις....................................................·.....·...·..· 91
6. Οικονομικές, κοινωνικές και οικολογικές επιπτώσεις
της εσωτερικής μετανάστευσης.................................................. 92
7. Προοπτικές εξέλιξης του ελληνικού πληθυσμού και του
πληθυσμού των χωρών της Ε.Ο.Κ. 94

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ...................................... 97
ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ..........................................................·......-··.·....·· 115
ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ.................................................... 126
ΞΕΝΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ.............................................................. 133
SUMMARY ........................................................................ 138
ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ............................................···..·.·......·.........··..· 141